Khi người yêu đi du học, hai người không chỉ xa nhau về địa lý mà còn bước vào hai nhịp sống rất khác: người đi gặp môi trường mới, bạn mới, áp lực mới và thay đổi nhanh; người ở lại tiếp tục nhịp cũ nhưng với một khoảng trống. Những cặp đi qua được thường đã chuẩn bị cho sự lệch nhịp ấy từ trước ngày bay, chứ không chỉ chuẩn bị hành lý.
Bài này dành cho cả người sắp đi và người ở lại: việc nên làm cùng nhau trong mấy tháng trước khi đi, những khó khăn hay gặp ở ba tháng đầu, cách người ở lại giữ cuộc sống của mình, và câu hỏi lớn sau tốt nghiệp là ở lại hay về. Phần thủ tục du học không nằm trong bài; bạn có thể tìm hiểu ở AI Tuyển Sinh và nguồn chính thức của trường.
Du học khác những kiểu yêu xa khác ở đâu
Yêu xa vì đi làm ở tỉnh khác thường vẫn giữ được nhiều điểm chung: cùng ngôn ngữ, cùng múi giờ, cùng tin tức, về quê dịp Tết là gặp. Du học thì khác: người đi sống trong một ngôn ngữ khác, một nền văn hoá khác, nhiều khi lệch múi giờ lớn, và chi phí cho một lần gặp không nhỏ. Mỗi chặng xa thường dài hơn, có khi cả năm.
Người đi cũng thay đổi nhanh hơn. Họ phải tự lo mọi thứ, từ nấu ăn, đi lại tới giấy tờ, làm thêm; học cách nói chuyện với người từ nhiều nước; có khi thay đổi cả quan điểm về nghề nghiệp, về nơi muốn sống. Sự thay đổi này là một phần ý nghĩa của du học, nhưng nếu người ở lại không được kể, không được cùng đi qua, thì mỗi lần gặp lại có thể thấy người kia như xa lạ.
Cuối cùng là câu hỏi lơ lửng phía sau: học xong có về không. Nhiều chương trình học dẫn tới cơ hội làm việc ở nước sở tại, và quyết định ở lại hay về ảnh hưởng tới cả hai người. Câu hỏi này không cần trả lời ngay, nhưng không nên giả vờ là nó không tồn tại.
Mấy tháng trước ngày bay: những việc nên làm cùng nhau
Giai đoạn chuẩn bị đi du học thường bận rộn với hồ sơ, thị thực, chỗ ở. Chính vì vậy mà chuyện của hai người hay bị đẩy xuống cuối. Dành riêng thời gian cho những việc dưới đây giúp cả hai bước vào giai đoạn xa với tâm thế vững hơn.
- Nói về lý do đi và kế hoạch học: bao nhiêu năm, có thực tập, có làm thêm không, kỳ nghỉ nào có thể về. Người ở lại hiểu rõ lịch học sẽ bớt đoán mò về sau.
- Thống nhất nhịp liên lạc cho những tuần đầu, khi người đi còn bận ổn định chỗ ở, mở tài khoản ngân hàng, làm thủ tục ở trường. Nói trước rằng tuần đầu có thể ít liên lạc, để người ở lại không hoảng.
- Hẹn sơ bộ lần gặp đầu tiên: người đi về vào kỳ nghỉ nào, hay người ở lại sang thăm. Có mốc đầu tiên giúp cả hai có điểm để nhìn tới.
- Nói về những điều làm mỗi người bất an: người ở lại sợ bị quên, người đi sợ không theo kịp việc học, sợ cô đơn. Nghe được nỗi lo của nhau là bước đầu để đỡ nhau.
- Làm vài việc cùng nhau trước khi đi: đi một chuyến ngắn, chụp ảnh, nấu cùng một món quen để người đi mang theo công thức.
- Chuẩn bị những thứ nhỏ để giữ kết nối: một danh sách nhạc chung, một ghi chú chung để viết cho nhau, một món đồ của người kia mang theo.
- Bàn trước cách xử lý khi có chuyện khó nói: một trong hai muốn dừng, hoặc kế hoạch sau tốt nghiệp thay đổi. Nói lúc còn bình tĩnh dễ hơn nói lúc đã căng.
Không cần làm hết. Chọn những gì hợp với hai người. Điều quan trọng là thời gian trước khi đi được dành một phần cho mối quan hệ, không chỉ cho hồ sơ.
Ba tháng đầu: giai đoạn khó nhất cho cả hai
Nhiều du học sinh trải qua giai đoạn đầu với cảm xúc lên xuống: lúc đầu háo hức với mọi thứ mới, rồi mệt vì rào cản ngôn ngữ, vì đồ ăn lạ, vì việc học nặng hơn tưởng tượng. Người ta hay gọi đó là sốc văn hoá. Trong giai đoạn này, người đi có thể vừa cần người yêu nhiều hơn, vừa có ít thời gian và sức để liên lạc hơn.
Người ở lại thì có cảm giác bị lùi xuống hàng sau. Người yêu kể về những người bạn mới, những nơi mới, những điều mình không biết. Có khi cuộc gọi bị cắt ngắn vì người kia có buổi họp nhóm. Cảm giác bị bỏ lại là có thật, và nó không có nghĩa là người đi đã bớt yêu.
Cả hai bên nên biết rằng đây là giai đoạn chuyển tiếp. Người đi nên kể nhiều hơn, kể cả những khó khăn, để người ở lại thấy mình vẫn là người được chia sẻ đầu tiên. Người ở lại nên hỏi han về cuộc sống mới bằng sự tò mò, không bằng sự dè chừng. Một câu như “kể mình nghe về người bạn cùng nhóm đó đi” mở ra nhiều hơn là “sao dạo này hay đi với họ thế”.
Nếu người đi kéo dài tình trạng buồn bã, mất ngủ, không muốn học, người ở lại có thể nhẹ nhàng gợi ý họ tìm đến dịch vụ hỗ trợ sinh viên quốc tế hoặc tư vấn tâm lý ở trường; nhiều trường có các dịch vụ này. Người yêu ở xa là chỗ dựa quan trọng, nhưng không thay được hỗ trợ tại chỗ.
Người ở lại: giữ cuộc sống của mình
Không đặt cả ngày chờ một cuộc gọi. Khi niềm vui duy nhất trong ngày là cuộc gọi lúc tối, một lần lỡ hẹn sẽ thành cả ngày buồn. Giữ những việc, những người và những niềm vui riêng.
Có mục tiêu riêng cho giai đoạn này. Người yêu đang học, bạn cũng có thể học thêm, đổi việc, tập một môn thể thao. Mỗi lần gặp lại, hai người đều có câu chuyện trưởng thành để kể.
Giữ bạn bè và gia đình gần. Nhiều người ở lại thu mình lại, bớt đi chơi vì thấy có lỗi khi vui một mình. Bạn bè là chỗ dựa thật khi người yêu ở xa.
Kể cả những thay đổi của mình. Không chỉ người đi mới thay đổi. Kể cho người yêu nghe về công việc mới, sở thích mới của bạn để cả hai cùng thấy nhau lớn lên.
Chuẩn bị cho những dịp lễ một mình. Tết, sinh nhật, ngày kỷ niệm không có người yêu bên cạnh là lúc khó nhất. Lên kế hoạch trước với bạn bè hay gia đình để không phải ngồi một mình nhìn điện thoại.
Học xong ở lại hay về: những kịch bản cần nói sớm
Câu hỏi sau tốt nghiệp không cần chốt ngay năm đầu, nhưng nên được nhắc tới vài lần trong quá trình học, nhất là khi người đi bắt đầu có cơ hội việc làm ở nước sở tại.
| Kịch bản | Câu hai người cần bàn | Điều nên lưu ý |
|---|---|---|
| Người đi về nước sau khi học | Về thành phố nào, công việc ra sao, có cần thời gian quen lại không? | Người về cũng có thể bị sốc văn hoá ngược, cần thời gian |
| Người đi ở lại làm việc vài năm | Thêm bao lâu, có mốc nào để xem lại, ai đi thăm ai? | Yêu xa kéo dài thêm cần thoả thuận mới, không ngầm hiểu |
| Người ở lại sang cùng | Người ở lại có muốn đi không, sẽ học hay làm gì ở đó? | Quyết định lớn về sự nghiệp, nên cân nhắc như quyết định của chính mình |
| Hai người chưa biết | Khi nào sẽ quyết, dựa vào những yếu tố nào? | Đặt một mốc để quyết định, tránh treo mãi |
Với các kịch bản cần thủ tục ở lại hay sang nước ngoài, thông tin tham khảo có ở AI Định Cư, nhưng luôn kiểm với nguồn chính thức hiện hành vì quy định của mỗi nước thay đổi.
Dùng AI cho người đi và người ở lại
AI có thể giúp cả hai người trong giai đoạn này, miễn là dùng đúng chỗ:
- Người đi: luyện tiếng nước sở tại, nhờ AI giải thích những phong tục, cách ứng xử lạ ở chỗ mới để bớt bỡ ngỡ. Thông tin văn hoá từ AI nên được kiểm lại với bạn bè bản xứ.
- Người đi: nhờ AI giúp sắp xếp một tuần bận rộn để vẫn có chỗ cho cuộc gọi với người yêu.
- Người ở lại: nhờ AI hỏi những câu giúp bạn làm rõ mình đang cảm thấy gì, khi nỗi nhớ lẫn với tủi thân.
- Cả hai: nhờ AI gợi ý hoạt động làm cùng nhau qua video phù hợp với chênh lệch giờ.
- Không nên: dán đoạn chat, ảnh bạn bè mới của người yêu vào AI để hỏi họ có đang thay đổi tình cảm không. Đó là thông tin riêng của người khác, và AI không biết sự thật.
Nếu người ở lại thấy mình trò chuyện với chatbot nhiều hơn với bạn bè thật, đó là dấu hiệu nên kết nối lại với người xung quanh. Chuyện tình cảm với chatbot có bài riêng ở AI Trò Chuyện.
Khi một trong hai muốn dừng
Không phải cặp nào cũng đi qua được những năm du học, và điều đó không có nghĩa là ai đó đã sai. Có khi hai người lớn lên theo hai hướng, có khi khoảng cách quá lâu so với sức của một người. Điều quan trọng là khi một người muốn dừng, hãy nói thẳng, tốt nhất qua một cuộc gọi có hình, không biến mất dần hay để người kia tự đoán.
Trước khi đi đến quyết định, hai người có thể thử một cuộc nói chuyện thẳng về những gì đang không ổn: nhịp liên lạc, cảm giác bị bỏ lại, hay kế hoạch sau tốt nghiệp đã rẽ hướng. Có cặp nhận ra vấn đề nằm ở cách liên lạc chứ không ở tình cảm, và điều chỉnh được. Có cặp nhận ra hai người thật sự muốn hai cuộc sống khác nhau. Cả hai kết quả đều tốt hơn việc kéo dài trong im lặng.
Người còn lại có quyền buồn và cần thời gian. Nếu bạn đang ở trong hoàn cảnh này, danh mục chia tay và vượt qua của trang có những bài về cách nói lời chia tay tử tế và đi qua giai đoạn sau đó.
Câu hỏi thường gặp
Người yêu đi du học bao nhiêu năm thì nên chia tay trước?
Không có số năm nào buộc phải chia tay. Điều nên cân nhắc là cả hai có muốn đi tiếp không, có kế hoạch gặp nhau không, và có hình dung chung về tương lai không. Nhiều cặp chọn thử một năm rồi ngồi lại nói chuyện, thay vì quyết định trước khi đi.
Người đi du học có bạn mới, người ở lại thấy bị bỏ rơi thì sao?
Cảm giác này rất phổ biến. Người ở lại nên nói ra nhẹ nhàng, người đi nên kể nhiều hơn về bạn mới và mời người yêu tham gia, như chào qua video. Đồng thời người ở lại cũng cần giữ đời sống riêng đầy đặn.
Có nên đi du học cùng nơi với người yêu?
Chỉ nên nếu bạn cũng muốn học ở đó cho chính mình. Chọn trường, chọn ngành chỉ để theo người yêu dễ khiến bạn hối tiếc nếu mối quan hệ thay đổi. Phần chọn trường, chọn ngành có thể tìm hiểu ở AI Tuyển Sinh.
Người đi du học nên về thăm bao lâu một lần?
Tuỳ chi phí, lịch học và khoảng cách. Nhiều du học sinh về vào kỳ nghỉ dài mỗi năm một lần. Điều quan trọng là cả hai biết trước lịch về để có mốc chờ đợi, và nếu không về được thì báo sớm.
Làm sao giữ chuyện để nói khi hai người sống hai môi trường khác nhau?
Kể chi tiết những việc nhỏ hằng ngày thay vì chỉ tóm tắt, cùng làm một việc chung như đọc một cuốn sách hay học một kỹ năng, và hỏi han về con người trong cuộc sống của nhau. Khác biệt môi trường cũng có thể thành chủ đề thú vị.
Người về nước sau du học thấy khó hoà nhập lại, người yêu nên làm gì?
Kiên nhẫn và hỏi han. Sốc văn hoá ngược là hiện tượng nhiều người gặp: thấy lạ với chính nơi mình lớn lên. Cho người về thời gian, cùng khám phá lại thành phố, và đừng coi những thay đổi của họ là xa cách.