Đoạn chat giữa hai người yêu nhau là thông tin của cả hai, không chỉ của bạn — nên trước khi dán vào chatbot, phần của người kia cần được che kỹ hoặc không dán. Thói quen chụp màn hình rồi thả vào máy hỏi "người ấy nhắn vậy là ý gì" rất phổ biến, và cũng rất dễ để lộ tên, ảnh đại diện, số điện thoại, địa chỉ, chuyện riêng mà người kia chỉ kể cho bạn.
Bài này đi qua những gì nên che, cách che cho đúng, cách chọn đoạn cần dán, các cài đặt nên kiểm trong công cụ, và những trường hợp không nên dán dù đã che. Mục tiêu là để bạn vẫn hỏi được máy khi cần, mà người yêu bạn không trở thành dữ liệu của một bên thứ ba khi chưa biết gì.
Vì sao đoạn chat của người yêu cần cẩn thận hơn dữ liệu của bạn
Khi bạn dán thông tin của chính mình vào chatbot, bạn tự quyết định rủi ro cho mình. Khi dán tin nhắn của người yêu, bạn quyết định thay người khác. Người ấy viết những dòng đó cho một mình bạn đọc, trong tin tưởng, nhiều khi lúc đang yếu lòng. Đưa chúng cho một công cụ do công ty khác vận hành, kể cả với ý tốt, là đổi người đọc mà không hỏi.
Tuỳ hãng và tuỳ cài đặt, nội dung bạn gửi có thể được lưu trên máy chủ một thời gian, có thể được nhân viên xem lại khi kiểm tra chất lượng hoặc xử lý vi phạm, có thể được dùng để cải thiện mô hình. Chính sách mỗi hãng một khác và thay đổi theo thời gian. Điều bạn kiểm soát được là gửi ít đi.
Ngoài ra, ở Việt Nam đã có khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó tên, số điện thoại, hình ảnh, thông tin về đời sống riêng đều là dữ liệu cá nhân. Ở mức một người dùng bình thường, bạn không cần thuộc từng điều khoản; chỉ cần nhớ nguyên tắc: thông tin của người khác thì xin phép hoặc che trước khi đưa đi đâu. Phần pháp lý về dữ liệu cá nhân được bàn kỹ hơn ở trang AI Bảo Mật.
Những gì cần che trong một đoạn chat
Ảnh chụp màn hình chứa nhiều thông tin hơn bạn nghĩ. Rà theo bảng dưới trước khi gửi bất cứ thứ gì.
| Loại thông tin | Thường nằm ở đâu | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Tên, biệt danh, tên tài khoản | Đầu khung chat, trong nội dung tin nhắn | Thay bằng "người A", "mình" |
| Ảnh đại diện, ảnh gửi trong chat | Góc trên, các tin nhắn hình | Không chụp vào; nếu có thì cắt hoặc tô kín |
| Số điện thoại, địa chỉ, nơi làm, trường học | Tin nhắn hẹn gặp, giới thiệu, chuyển khoản | Xoá hẳn, không chỉ làm mờ |
| Chuyện riêng: sức khoẻ, gia đình, tiền bạc, quá khứ | Những đoạn tâm sự dài | Bỏ ra ngoài, chỉ tóm ý nếu thật cần |
| Thông tin người thứ ba | Tên bạn bè, người nhà được nhắc tới | Thay bằng "bạn của A", "mẹ của A" |
| Thời gian, vị trí, thông báo hệ thống | Thanh trạng thái, dấu thời gian, tin nhắn chia sẻ vị trí | Cắt khỏi ảnh hoặc chép tay phần chữ cần thiết |
Làm mờ bằng công cụ chỉnh ảnh nhẹ tay đôi khi vẫn đọc được. Cách chắc nhất là tô kín bằng một khối màu đặc, hoặc tốt hơn nữa là không gửi ảnh mà chép lại phần chữ cần hỏi.
Cách dán an toàn: chép lại, không chụp màn hình
Thay vì gửi ảnh chụp, hãy chép tay phần tin nhắn cần hỏi. Cách này mất thêm vài phút nhưng giải quyết gần hết rủi ro.
- Mở đoạn chat, xác định đúng mấy tin nhắn liên quan đến câu hỏi. Thường chỉ cần ba đến mười tin, không cần cả buổi.
- Chép lại vào ghi chú trên máy, mỗi dòng một tin, ghi "A:" cho người kia và "Mình:" cho bạn.
- Trong lúc chép, thay mọi tên riêng, địa danh cụ thể, số liệu nhận diện bằng ký hiệu chung.
- Đọc lại một lượt, bỏ bất kỳ câu nào là chuyện riêng của người kia mà không cần cho câu hỏi.
- Thêm một hai câu bối cảnh do bạn viết: hai người yêu nhau bao lâu, chuyện gì xảy ra trước đó.
- Dán vào chatbot cùng câu hỏi cụ thể. Sau khi xong, cân nhắc xoá cuộc trò chuyện nếu công cụ cho phép.
Chép tay còn có một lợi ích phụ: khi phải gõ lại từng dòng, bạn đọc tin nhắn chậm hơn, và nhiều khi tự nhận ra ý người kia trước khi cần hỏi máy.
Cài đặt nên kiểm trong công cụ bạn dùng
Tuỳ chọn dùng dữ liệu để cải thiện mô hình. Nhiều chatbot có mục cho phép hoặc không cho phép dùng cuộc trò chuyện của bạn để huấn luyện. Vị trí và tên gọi khác nhau theo từng hãng và từng phiên bản, nên hãy tự tìm trong phần cài đặt quyền riêng tư và kiểm lại sau mỗi lần ứng dụng cập nhật lớn.
Lịch sử trò chuyện. Một số công cụ có chế độ trò chuyện tạm thời, không lưu vào lịch sử. Với những câu hỏi tình cảm, chế độ này hợp hơn. Nếu không có, tập thói quen xoá cuộc trò chuyện sau khi xong.
Tính năng ghi nhớ. Một số chatbot tự ghi nhớ thông tin về bạn qua các lần trò chuyện. Điều đó tiện cho việc khác, nhưng có thể khiến máy nhớ cả chi tiết về người yêu bạn. Xem trong phần cài đặt mục bộ nhớ, xoá những gì không muốn máy giữ.
Tài khoản dùng chung. Nếu bạn dùng chung máy tính hoặc tài khoản với người nhà, đồng nghiệp, lịch sử trò chuyện có thể bị người khác đọc. Hỏi chuyện tình cảm trên thiết bị và tài khoản của riêng bạn.
Ứng dụng bên thứ ba. Các ứng dụng "phân tích tin nhắn người yêu", "đọc vị qua đoạn chat" quảng cáo trên mạng thường đòi quyền truy cập rộng và chính sách dữ liệu không rõ ràng. Tránh tải những ứng dụng như vậy.
Khi nào không nên dán, dù đã che
Có những đoạn chat mà việc che tên không đủ, vì nội dung tự nó đã quá riêng tư hoặc quá nhạy cảm. Gặp các trường hợp sau, hãy dừng.
- Tin nhắn có ảnh, video riêng tư của người kia. Không đưa vào bất kỳ công cụ nào, và không lưu giữ, chia sẻ khi không được đồng ý.
- Những đoạn người ấy tâm sự về sức khoẻ tâm thần, ý nghĩ tự hại, bệnh tật, chuyện bị xâm hại trong quá khứ. Nếu bạn lo cho người ấy, hãy nói với người ấy và khuyến khích tìm chuyên gia, đừng đem đi phân tích.
- Tin nhắn bạn có được bằng cách xem trộm điện thoại của người kia. Dán chúng vào máy để "kiểm tra người yêu có ngoại tình không" là chồng thêm một lần xâm phạm lên lần trước.
- Đoạn chat có đe doạ, bạo lực. Đây là bằng chứng: hãy lưu giữ nguyên vẹn, an toàn, và đưa cho người hỗ trợ thật như người thân, cơ quan chức năng, luật sư, thay vì xử lý trong chatbot.
- Đoạn chat của người khác mà bạn được bạn bè gửi sang nhờ phân tích hộ.
Trong những trường hợp này, nếu bạn vẫn cần nghĩ cho rõ, hãy kể lại bằng lời của mình ở mức rất khái quát, không trích dẫn. Ví dụ giả định: "Người yêu mình đang có chuyện buồn với gia đình, mình nên hỏi han thế nào cho đỡ áp lực?"
Hỏi máy "người ấy nhắn vậy là ý gì" có đáng không
Đây là lý do phổ biến nhất khiến người ta dán đoạn chat. Máy có thể chỉ ra vài cách hiểu khác nhau của một câu nhắn ngắn, và việc đó đôi khi giúp bạn bớt suy diễn theo hướng tệ nhất. Nhưng máy không biết giọng thường ngày của người ấy, không biết hôm đó người ấy mệt hay vui, không biết hai người có chuyện gì trước đó.
Vì vậy câu trả lời hữu ích nhất của máy thường không phải là "ý người ấy là thế này", mà là "đây là vài cách hiểu, và cách chắc nhất là hỏi lại". Bạn có thể yêu cầu máy làm đúng điều đó: "Đừng đoán ý. Hãy liệt kê các cách hiểu có thể và gợi ý một câu hỏi lại nhẹ nhàng để mình hỏi thẳng người ấy." Bài riêng về hỏi AI đoán ý tin nhắn trong danh mục này bàn kỹ hơn.
Với tin nhắn thoại và ghi âm cuộc gọi, mức thận trọng còn cao hơn. Giọng nói là dữ liệu nhận diện rất rõ, và nhiều công cụ hiện nay có thể bắt chước giọng từ một đoạn ghi âm ngắn. Đưa giọng người yêu vào một dịch vụ chép lời hay phân tích cảm xúc mà người ấy không biết là đưa đi thứ khó lấy lại nhất. Nếu cần, hãy tự nghe rồi ghi lại ý chính bằng chữ của bạn.
Nếu sau khi hỏi, bạn vẫn quyết định dán, thì dán ít nhất có thể. Một hai câu tin nhắn đã che kỹ thường đủ cho máy đưa ra vài cách hiểu, không cần nguyên lịch sử cả tuần.
Nếu người yêu bạn biết bạn đã dán tin nhắn của họ
Có người không để tâm, có người thấy bị phản bội. Phản ứng nào cũng có lý, và phụ thuộc vào cách hai người nhìn chuyện riêng tư. Nếu chuyện đã xảy ra, cách tốt nhất là nói thật bạn đã dán gì, đã che gì, vì sao bạn làm vậy, và hỏi người ấy muốn bạn làm gì tiếp theo, ví dụ xoá cuộc trò chuyện.
Tốt hơn nữa là nói trước. Hai người có thể thống nhất với nhau từ đầu: có được kể chuyện của nhau cho chatbot không, ở mức nào, có được dán tin nhắn không. Thoả thuận này nghe hơi kỹ, nhưng giống như thoả thuận về việc đăng ảnh chung lên mạng xã hội: nói một lần, đỡ hiểu lầm về sau. Bài về thoả thuận dùng AI của cặp đôi trong cùng danh mục có gợi ý cụ thể.
Điều đáng nhớ là quyền riêng tư không chỉ là chuyện kỹ thuật. Việc bạn cẩn thận với tin nhắn của người yêu cũng là một cách nói với người ấy rằng bạn tôn trọng những gì người ấy chia sẻ với mình.
Câu hỏi thường gặp
Dán ảnh chụp màn hình đoạn chat của người yêu vào AI có sao không?
Ảnh chụp thường chứa tên, ảnh đại diện, số điện thoại, giờ giấc và chuyện riêng của người kia. Thông tin đó đi tới máy chủ của một công ty khác. Tốt hơn là chép lại phần chữ cần hỏi, thay tên bằng ký hiệu và chỉ giữ vài tin liên quan.
Cần che những gì trước khi dán tin nhắn vào chatbot?
Tên, biệt danh, tài khoản, ảnh, số điện thoại, địa chỉ, nơi làm, trường học, tên người thứ ba, dấu thời gian, vị trí và mọi chuyện riêng về sức khoẻ, gia đình, tiền bạc. Làm mờ nhẹ có thể vẫn đọc được; tô kín hoặc chép lại thì chắc hơn.
Có cách nào để chatbot không lưu cuộc trò chuyện không?
Nhiều công cụ có chế độ trò chuyện tạm thời, tuỳ chọn không dùng dữ liệu để huấn luyện và mục quản lý bộ nhớ. Tên gọi và vị trí khác nhau theo hãng và phiên bản, nên hãy tự kiểm trong cài đặt quyền riêng tư và kiểm lại sau khi ứng dụng cập nhật.
Những đoạn chat nào không nên dán vào AI dù đã che?
Ảnh, video riêng tư; tâm sự về sức khoẻ tâm thần, bệnh tật, chuyện bị xâm hại; tin nhắn có được do xem trộm điện thoại; tin nhắn đe doạ cần giữ làm bằng chứng; đoạn chat của người khác nhờ bạn phân tích. Hãy kể khái quát bằng lời của mình thay vì trích dẫn.
Ứng dụng phân tích tin nhắn người yêu có đáng tin không?
Nên tránh. Những ứng dụng như vậy thường đòi quyền truy cập rộng, chính sách dữ liệu không rõ ràng, và không thể đọc được ý người khác chính xác hơn việc bạn hỏi thẳng người ấy. Rủi ro lộ dữ liệu của cả hai người lớn hơn lợi ích.
Người yêu giận vì mình đem tin nhắn của họ hỏi AI thì làm sao?
Nói thật bạn đã dán gì, đã che gì và vì sao, rồi hỏi người ấy muốn bạn làm gì, ví dụ xoá cuộc trò chuyện. Sau đó hai người có thể thống nhất từ nay có được kể chuyện của nhau cho chatbot không và ở mức nào.